20 Şubat 2012 Pazartesi

Рустем Русиеде белли курешчи ве тренер олды



Амма онынъ къызчыкълары даима: «Баба, Джанкойге даа къачан бараджакъмыз?» — деп сорайлар

 Рустем Экрем огълу Мамбетов 1973 сенеси Таджикистаннынъ пайтахты Душанбе шеэринде дюньягъа кельди. Курешнен (Греко-римская борьба) 1987 сенесинден башлап огъраша. Ильк мешгъулиетлери Душанбеде «Спартак» спорт джемиетининъ подвалларында кечти.
Рустемни бу ишке мерагъыны онынъ биринджи тренери, Душанбеде халкъ урьметини къазангъан белли спортчы Фикрет Халилов джельп этти. О, Рустемнинъ курешке олгъан истидатыны тапа бильди.

Кунь-куньден Рустемнинъ ихтисасий севиеси артып башлады. О заман о Душанбе физкультура техникумынынъ учюнджи курсында окъуй эди.
1989 сенеси Таджикистанда граждан дженки мына-мына ачылайым деп тура. Душанбеде алекет, эки-бир атеш ачыла, шеэрнинъ этрафыны бири-бирине къаршы олгъан арбий кучьлер сарып алгъанлар.
Таджикистанны ватан деп саймагъанлар не япсынлар? Къачмагъа меджбурлар. Мамбетовлар аилеси де кочьмеге меджбур. Къайда? Эбет, ватаны Къырымгъа!


Беш джандан ибарет Мамбетовлар къорантасы Къырымгъа келип, Джанкойде токътай. 1990 сенеси, техникумны битирип Рустем де келе.
Къырымда о йыллары куреш керекли дереджеде ёлгъа къоюлмагъан эди. Рустем окъувыны девам эттирюв макъсадынен Санкт-Петербурггъа барып, Лесгафт адындаки белли физкультура академиясына окъумагъа кире. Бир йылдан сонъ оны ордугъа чагъыралар. О курешчи экенини билип, Санкт-Петербургда арбий къысымда къалдырдылар.
Рустемнинъ спорт карьерасы булутсыз олмады. Магълюбиетлерге де огърады, куреш мейданында окюнчли хаталар да олды, козь яшы да олды, асабийлик де олды…
Амма вакъыт ве исрарлыкъ эписи шейлерни озь ерине къойды.
Рустемнинъ заметлери зая кетмеди.
Тренерлер келеджекте Рустемден яхшы бир курешчи чы-къаджагъына эмин эдилер. Олар Рустемге: «Сен тек тренировкагъа къатна, тырыш, арекет эт. Бир шейни тюшюнме; биз сен ичюн дигер ишлеринъни япармыз», — дедилер. Олар акъикъатен Рустемге якъындан ярдымда булундылар, эрзакъ кетирелер, квартира, тиббият, яшайыш меселесини чездилер. Умумен, Рустем ичюн къайгъырдылар.
«Олар менден эр куню гъалебе къазанмакъны талап эте эдилер», — дей Рустем.
Ана энди Рустемнинъ ишлери юрюшти. О арбий хызметчилер арасында озь чекиси боюнджа 1994 сенеси джиан чемпионы олды. 1995 сенеси студентлер арасында Русие чемпионлыгъыны къазанды. Эки дефа, 1999 ве 2003 сенелери Русие чемпионатында озь ракъиплерининъ аркъа куреклерини куреш мейданынынъ макъатына япыштырып, Русие чемпионы унваныны алмагъа наиль олды; 2002 ве 2003 сенелери авропа чемпионатында экинджи ер; 2003 сенеси – Джиан Кубогынынъ саиби; арбий хызметчилер Олимпия оюнларында экинджи ер къазанды.
2004 сенеси Рустемге Халкъара спорт устасы унваныны берелер. 2000-2002 сенелери Финляндия чемпионы ола.
Дефаларджа Иван Поддубный хатырасына багъышлангъан халкъара ярышларда гъалебе къазанды.
Ана энди Рустемнинъ курешке мерагъы даа зияде артты. Пара тарафтан да ишлери юрюшип башлады. Къазангъан паранынъ аз бир къысмыны озюне къалдырып, буюк пайыны эвге, Джанкойге, ана-бабасына йибере. Энди эв де къурулып битти.
Рустем эр йыл яз айларында аилесинен Джанкойге келе, ана-бабасынынъ янында яшай, азбарда бостаннен огъраша.
Мында, Джанкойде, Рустемнинъ къызчыкълары эки къартбаба, эки къартананен ойнай-ойнай зевкъ алалар. Къартана-къартбаба олардан да зияде. Нафиле айтылма-гъан: торун эвлядынъдан да зияде севиле. Санкт-Петербурггъа къайткъан сонъ, бир ай кечер-кечмез Рустемнинъ къызчыкълары: «Бабам, Джанкойге даа къачан бараджакъмыз шу?» – деп сорай бере экенлер.
Рустемнинъ ана-бабасы меним Сеитумер агъама къомшу олалар. Душанбеде де къомшу эдилер. Агъама баргъанда, Рустемни коре эдим, о вакъытларда о мектеп талебеси эди.
Сеитумер агъам телефондан: «Кель, Рустем кельди Пекинден, чокъ меракълы шейлер айта», — деди.
Бир афтадан сонъ Джанкойге бардым…
Кулерюзьлю Рустем хош кельдиге кельгенлерни къучакълап къаршылай. Анасы, Лиля апте, къувангъанындан: «Бутюн кунь къаве пиширем. Огълум Пекинден кельди.
Онынъ тербилеп осьтюрген талебеси куреш боюнджа алтын медаль алгъан, Олимпия оюнларынынъ чемпионы намыны къазангъан. Я Раббим, бизим миллетимизге де къысмет этсин бойле мувафакъиетлер», — дей.
Рустем субет вакъытында курешмекни токътатып, тренерлик ишине кечкенини айтты.
Онынъ талебеси ингуш йигити Назир Манкиев,  1986 сенеси  дюньягъа кельген бала. Аиледе он эки баладан алтынджысы Назир. Аиле койде фукъаре алда яшай.
Назирнен 2006 сенеси апрель айындан чалышып башладым. Экимизнинъ де макъсадымыз бир эди – о да исе  2008 сенеси Олимпия оюнларында иштирак этип, гъалебе къазанмакъ. Бу ишимиз пек хайырлы олды. Аллагъа бинъ кере шукюр олсун – макъсадымызгъа ириштик.
Назир озь чекиси боюнджа эминликнен гъалебе къазанып, Олимпия оюнларынынъ чемпионы деген унваныны алмагъа наиль олды. Машалла йигитке! Эмегимиз зая кетмеди, — дей Рустем Мамбетов.
30 август куню Русие президенти Д. Медведев Пекинде Олимпия оюнларында иштирак этип алтын, кумюш, тунч медаллернен мукяфатлангъан спортчыларны тренерлеринен берабер Москвагъа давет этип, хайырлады ве призёрларгъа къыйметли бахшышларны эдие этти.
Назир Манкиевге юз бинъ евро ве «Ланд круйзер» деген енгиль автомобиль берильди.
Русиенинъ спорт шаныны ойле юксек дереджеге котергени ичюн Ингушетиянынъ президенти Назирнинъ ана-бабасына Назрань шеэринден дёрт одалы квартира ве гаражнен берабер ГАЗ-31 «Волга» автомобилини эдие этти.
Куреш – къырымларнынъ миллий анъында спорт чешитлери арасында биринджи ерде тура. Эвельде курешсиз не той, не Дервиза, не башкъа бир байрамлар кечирильмеген. Къырымда исе койнен-кой, тарафнен-тараф (чёль тараф, орта ёлакъ, ялы бою) арасында куреше экенлер. Атта Украинадан, Русиеден айтувлы курешчилер: «Къана, Къырым пельванларынен бир бель тутушайыкъ, — деп Къырымгъа келе экенлер.
2008 сенесининъ сонъки айларында, яни 28-ноябрь куню Къырым Девлет муэндислик-педагогика университетинде «Миллий куреш: тюневини, бугуни ве ярыны» адлы халкъара ильмий-амелий конференция олып кечкен эди. Декабрь 19 куню исе кене шу университетте Бутюнкъырым миллий куреш бирлигининъ тесис конференциясы олып кечти. Белли олгъаны киби, конференцияда миллий куреш федерациясы мейдангъа кетирильди. Онынъ президенти оларакъ Олимпия оюнларынынъ куреш боюнджа чемпионы, мешур Рустем Казаков сайланды.
Эвель-эзельден кутилип кельген, Ватанымызгъа авдет ол-гъан сонъ янъыдан джанланып башлангъан миллий курешнинъ келеджеги айдындыр. Халкъымыз бу ишке буюк умют беслей.
Хайри КЕЛЬДАМЕТ,
Багъчасарай ш.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder